martes, 25 de enero de 2011

ANOREXIA

Baina dieta oso gauza konplexua izatera hel daiteke. Aurreko sarreran obesitateari buruz hitz egin bazen ere, honen guztiz kontrako gaixotasun bat ager daiteke, eta ez horregatik larritasun gutxiagokoa: anorexia.

Gaixotasun psikologiko honek, gosearen falta dakar gaixoarengan. Pisuaren jaitsiera dakar eta heriotza eragin dezake.

11-25 urte arteko neskengan ematen dira kasu gehienak, itxura fisikoak gehiako kezkatzen dituelakoaren ustetan. Izan ere, komunikabide guztietan "neska perfektuaren" (honek argaltasun extremoa suposatzen du, noski) irudia jasotzen ari gara etengabe.

Perfekzio hori lortzetik hurrun, gaixo hauek presio psikologikoaren bide gogorra jasateaz aparte, haien osasunari  izugarrizko kalteak eragiten dizkiote, lehen aipaturiko ondorio extremoetara eramaaraziz haien bizitza.

Pertsona hauen sintoma nabarienak:

  -Perfekzionismoa
  -Menpekotasuna
  -Obsesioa
  -Autoestima baxua

Bere bizitza kontrolatzea lortzen ez dutenez, haien gosea kontrolatzeari ekiten diote modu obsesibo batean.

SINTOMAK

Fisikoak:
  • Pisu jaitsiera
  • Nekea
  • Ahultasuna
  • Zorabioak
  • Azal lehorra
  • Zurbiltasuna
  • Azalaren koloreko aldaketak, kaltzio urritasuna(Osteoporosia sortu dezake) eta beste zenbait substantzien urritasuna( k, Mg...)
  • Ile hauskorra edo honen erorketa
  • Bertigoa eta buruko mina
  • Deshidratazioa
  • Nesken kasuan hilekoaren irregulartasun edo galera
  • Hipotermia (esku eta oin hotzak)
  • Insomnioa
  • Hortzetako alterazioak
  • Idorreria
  • Bihotzekoa (kasu oso larrietan)
Psikikoak: 


  • Baskulan pisua kontrolatzen dute maiz
  • Urduri egoten dira jatorduetan
  • Bakardadean jatea bilatzen dute
  • Janariari buruz ingurukoekin gezurretan aritzen dira
  • Gehiegizko interesa erakusten dute janari eta dietei buruzko iragarkietaz
  • Janaria dagoen ekitaldi publikoei uko egiten diete
  • Tristura, gogoeza, depresioa, agresibitate eta suminkortasun handiko momentuak izaten dituzte
  • Ordenari buruzko gehiegizko kezka eta aktibitate gehitzea
  • Ariketa fisikoaren areagotzea
  • Gehiegizko kezka bere itsura fisikoari buruz
  • Inguru sozialarekiko etengabeko isolamendua; famili, lagun eta kideekiko.
  • Ikasketekiko gehiegizko arreta.

Ikus daitekeenez, dietaren trastornoak ondorio desberdin eta extremoak eragin ditzake, eta honek, aldi berean, gure gorputzarentzako zigorra.

Arrisku bat: OBESITATEA

Dieta orekatua ez jarraitzeaz gain gehiegizko gantz kantitate bat kontsumituz gero, obesitatea jasatearen arriskua dago.

Baina hau ez du bakarrik gantz kantitateak bultzatzen, beste faktore batzuen partehartzea ere badago, esaterako:
   -faktore genetikoak
   -ambientalak
   -psikologikoak

Ehun adipotsuaren hipertrofia hau, masa korporaleko indizea 30kg/m2 baino handiagokoa denean ematen da. Obesitatearen jatorriaren arabera bi motetan sailka dezakegu:

   -Obesitate exogenoa: gehiegizko alimentazioarengatik sortua.
   -Obesitate endogenoa: honen kausa alterazio metabolikoak dira.

Gaixotasun hau beste gaixotasun batzuen faktore eragilea izan daiteke askotan. Adibidez:

   -Gaixotasun kardiobaskularrak
   -Gastrointestinalak
   -Dermatologikoak
   -Osteoartikularrak
   -Diabetikoak

TRATAMENDUA: protokolo klinikoen jarraipena, kirola egitea, karbohidratu eta gantz baxuko dieta jarraitzea, farmakoak hartzea eta kasu larrienetan kirurgia.

sábado, 4 de diciembre de 2010

Zertan datza dieta on bat?

Jana eta osasuna eskutik helduta doaz baina, horrek sakrifiziorik suposatzen ahal du gustoko ditugun gauzak jaterako orduan?

Badirudi janari gero eta garrantzi gitxiago ematen zaiola osasunarekin erlazionatzerako orduan. Benetan ezaigu importa, edo begiak zarratzen ditugu gehien gustatzen zaiguna jateko errudun sentitu gabe?

Batzuentzat dieta osasuntsua barazkietan, frutan eta zerealetan bakarrik datza, haragia guztiz baztertuz animalien gauza delakoan. Beste batzuk ordea dietan jan orok parte hartu behar duela badakite, gozoki gabekoa noski.

Egia da elikagai batzuen larregizko kontsumoa kaltegarria litzatekeela osasunarentzat, baina ez bakarrik gozokiena, askok pentsatzen duten eta iada mito bihurtu dena.

Jarraian orojaleentzako (gizakiontzako)  dieta orekatua izango denaren zerrenda aurkezten da:

- Balio kaloriko guztiaren %50-60a karbohidrato simpleetatik etorri behar da: azukrea, platanoak eta granoa.
-%12-15a proteinetatik (arrautzak, arraina, haragia...)
-%20-30a gantzetatik, honako banaketa jarraituz:
              -%10a gantz saturatuetatik(mantekilla)
              -%10a gantz monosaturatuetatik (aguakatea)
              -%10a gantz polisaturatuetatik (girasola edota artoa)
-Fibra kontsumo egokia
-6gramo sodio (gatza)
-6-8 fruta eta barazki ale
- Astean birritan haragi zuria kontsumitu eta behin gorria